A Simple Guide to Managing Village Poultry in South Africa/Kualusele na Kulangulele
From Poultry Hub
Contents |
Kualusele na Kulangulele
Kualusele kwa khuhu
- Zwikukwana zwi kha di bvaho u thothonywa zwi toda thogomelo vhukuma. Phambo dzinwe dzi vha vhomme vhavhudi u fhira dzinwe, nahone dzi a kona u alusa zwikukwana zwinzhi zwo khwathaho, zwo takalaho.
- Vhege tharu u ya kha nna dza u thoma ndi dza ndeme, nahone zwikukwana zwi toda tsireledzo khulu kha malakhuhu na kha mutsho. Zwikukwana zwi tea uvhewa tshitumbani tshazwo u itela tsireledzo. Tshitumba itsho tshi tea u vha tshi sudzuluseaho nahone tsho hula lune zwikukwana zwa do kona u pala na mme azwo. Tshitumba tshi tea u sudzuluselwa fhethu huswa duvha linwe na linwe, nahone hu tea u vha na zwiliwa zwo linganaho tshifhinga tshothe.
- Zwikukwana zwi tea u dzula ho omaho hu re na vhududo. Ndi zwa vhuthogwa uri zwi gude u pala zwiliwa zwi kha mme azwo. Li tshi kovhela zwikukwana na mme azwo zwi tea u valelwa tshitumbani tsho tsireledzwaho nga maanda.
- Nga masiari zwikukwana zwi tea u newa zwiliwa zwa nyengedzedzo. Zwau thoma hu nga vha makumba o vhiliswaho vhukuma (o tshakekanyiwa), ha tevhela vhuse vhusekene vhukuma, ha tevhela matshakatshaka a vhurotho, ha tevhela matshakatshaka a vhuswa kana mugayo. Nga murahu ha maduvha a fumi, vha nee zwikukwana zwiliwa luvhili nga duvha nahone zwi newe zwiliwa zwine zwa do fhedza, uri zwiliwa zwi sa tambisee.
- Mme a zwikukwana i songo la zwiliwa zwa vhana. Hune ha dzula zwiliwa zwa zwikukwana hu tea u vha hutuku-tuku lune mme ya sa kone u dzhena.
- Madi avhudi a tea u dzula e hone kha tshinwelo tsha madi, fhedzi zwikukwana zwi songo tendelwa u dzhena zwa nukala. Vha nga vhea matombo a vhudi nga ngomu u itela uri zwi sa wele madini.
- Vha tavhanye u bvisa tshikukwana arali tsho fa vha tshi bwele kule na tshitumba tsha khuhu.
- Musi zwikukwana zwina vhege tharu u ya kha nna, zwi nga bviswa kha kutumba kwazwo u itela uri zwi ye u pala na mme azwo. Zwi do di toda u newa zwiliwa zwa nyengedzedzo zwi zwothe u itela uri zwi aluwe zwavhudi na uri zwi vhe na mutakalo tshifhinga tshothe.
- Musi zwo no vha na vhege nna, vha do kona u fhambanyisa mikukulume na phambo nga tou zwi lavhelesa. Mikukulume i do aluwa u tavhanya nahone itea u newa zwiliwa zwinzhi. U itela nyaluwo kha vha lingedze u i kanzwa i yothe tshifhinga tshi linganaho hafu ya iri duvha linwe na linwe.
- Mikukulume itea u liwa kana u rengiswa i saathu u aluwesa ya vhuya ya vhina. Hezwi zwi thusa uri vha vhulunge zwiliwa zwa khuhu, nahone vha do vha na zwiliwa zwinzhi zwa u nea dzenedzo khuhu.
Kulangulele kwa phambo
- Phambo dzine dza khou kudzela dzi na tshigula tshitswuku vhukuma tshi penyaho. Phambo ine isa khou kudzela ina tshigula tsho putekanaho tsha dovha tsha tshenuluwa. Phambo dzi dzulela u kudzela na u awela kha u kudzela, zwenezwo zwi ita uri tshigula tshi dzule tshi tshi shandukisa mbonalelo na muvhala.
- Luthihi nga duvha kha vha kuvhanganye makumba o kudzelwaho. Sa musi zwo ambiwa murahu, vha vhee makumba matanu na lithihi uya kha matanu na mararu kha khuhu ye vha nanga uri i alamele.
- Vha songo vhea makumba fhethu hu dudelaho. Kha vha shumise kana u rengisa makumba avho hu saathu u fhela maduvha matanu kana matanu na mavhili, zwa sa ralo vhunzhi hao a nga sina nahone asa thothonye naho o alamelwa.
- Vha nange makumba mahulwane avhudi a re na zwikwangwa zwavhudi, avhe one a alamelwa. Makumba a re na zwikwangwa zwisekene kana o fhanduwaho ha nga thothonyi. Makumba mahulwane a do bveledza zwikukwana zwihulwane zwo takalaho zwi fulufhedzisaho u vha khuhu khulwane.
- Musi phambo dzi na minwaha mivhili uya kha miraru, dzi nga ima u kudzela kana dza kudzela makumba a si manzhi. Zwenezwo zwi amba uri dzi vha dzi tshi khou vha fhedzela zwiliwa ngeno dzi sa vhuisi tshithu. Vha tea u dzi thavha kana vha dzi rengisa, vha toda dzinwe phambo thuku dzine dza do da dza kudzela makumba manzhi.
